بیشترین علت تغییر (افزایش) قیمت محصول نهایی در کشورهای دنیا، تغییرات قیمت انرژی است. کشورهای توسعه یافته با توجه به اتخاذ هدف گذاری های اولویت دار ضمن آنکه از مزیت های سیاست گذاری های درست بهره جسته اند (مانند افزایش درآمد سرانه و عدم تورم)، زمینه کاهش وابستگی به ارز و تبدیل شدن افزایش قیمت انرژی به شوک قیمتی را نیز گرفته اند. شاید سرآمد این کشورهای توسعه یافته ژاپن باشد که با افزایش قیمت انرژی ، قیمت محصول نهایی هم چنان افزایش پیدا نکند.

یک سوال مطرح است. مساله این است که در اخبار اقتصاد بین الملل سخن از افزایش قیمت غلات می شود و قیمت برخی دانه های روغنی و ذرت و کنجاله. چرا افزایش قیمت این محصولات منجر به افزایش قیمت محصولات نهایی نشده است (و یا اگر شده است چرا آن را بیان نکردید)؟

افزایش ۵۰ درصدی قیمت نهاده های دامی و ۱۸ درصدی قیمت غلات:

از ماه پنجم سال ۲۰۲۰ میلادی قیمت روغن و دانه های دامی افزایش پیدا می کند. به گونه ای که گفته شد شاخص قیمت غلات بانک جهانی به بالاترین حد خود در طی ۷ سال گذشته رسیده است. این شاخص از ژانویه تا آوریل ۲۰۲۱ نزدیک به ۱۸ درصد افزایش یافت که بیش از ۲۵ درصد بیشتر از یک سال قبل بود. هم چنین گفته شد که شاخص قیمت روغن و کنجاله به بالاترین حد خود در ۹ سال اخیر رسید که نسبت به سال گذشته نزدیک به ۵۰ درصد افزایش داشته است.

قیمت انرژی و تورم محصول نهایی:

نزدیک به ۱۸ درصد تورم مربوط به قیمت انرژی در کشورهای توسعه یافته دیده می شود.

آیا می توان گفت افزایش قیمت محصول نهایی مواد غذایی (غذا) بیش از آنکه ناشی از گران شدن افزایش تقاضا برای خرید نهاده های دامی دانه های روغنی و غیره باشد ناشی از افزایش قیمت انرژی در فرایند تولید بوده است؟

مساله این است که اگر ماهیت حمایت مالی از تولید درست باشد، افزایش قیمت ناشی از افزایش تقاضای مواد اولیه می تواند منتج به تورم در محصول نهایی نشود. اعمال سیاست گذاری درست کلان اقتصادی حمایت مالی با ماهیت درست پایدار جامع مستقیم، می تواند علیه قانون بازار( تعیین قیمت توسط عرضه و تقاضا) نیز، عمل کند. ولی افزایش قیمت انرژی یک مساله ای جدا می باشد و مرتبط با همه زنجیره تولید است که منجر به افزایش قیمت محصول نهایی می شود. بنابراین با توجه به افزایش بسیار بیشتر قیمت انرژی نسبت به افزایش قیمت غذا، می توان گفت که افزایش قیمت مواد اولیه منجر به تورم غذا نشده است.

دقت شود که علت افزایش قیمت غلات و نهاده ها کمبود عرضه و تقاضای قوی چین اعلام شده بود.

حمایت مادی درست وقتی در کنار جامع بودن هدف گذاری حمایت مادی از تکنولوژی، قرار گیرد، علاوه بر جلوگیری از اجرایی شدن قانون بازار و ارتقاء در آمد سرانه که توسط ماهیت حمایت مالی درست اتفاق می افتد، امکان به ظهور نرسیدن نوسانات قیمت انرژی ، در قالب شوک تورم (نه تورم) را نیز فراهم میکند.

در ضمن، تکنولوژی علاوه بر مانع شوک آور شدن افزایش قیمت انرژی، و در عین آنکه ماهیت بازده به مقیاس فزاینده برای تولید نداشته باشد؛ می تواند ماهیت عدم بازده به مقیاس فزاینده برای هزینه نهایی تولید نیز ایجاد کند (مرتبط ها : https://commentnews.ir/?p=4150 و https://commentnews.ir/?p=4010 )